Stefan Gierowski

Wojciech Głogowski

   Ryszard Grzyb

   Zbigniew Makowski

   Jadwiga Maziarska

   Jarosław Modzelewski

   Łukasz Stokłosa

   Monika Szwed

   Janusz Tarabuła

   Danuta Urbanowicz

   Andrzej Wróblewski

   Jurry Zieliński

   Erwina Ziomkowska
   
   ...więcej

Janusz Tarabuła

Kolekcjonerów, którzy kontaktują się z nami po raz pierwszy,
prosimy o przedstawienie się, podanie numeru telefonu i adresu.
Galeria Zderzak 

Collectors contacting us for the first time
are requested to introduce themselves and toprovide their telephone number and address.
Zderzak Gallery

 

 

W stronę Logosu


Zamek Anioła
technika własna, collage, olej, płótno, 65 x 90 cm, 1965
sygn. na odwrociu, kolekcja Galerii Zderzak

 

Historia obrazu

Obraz powstał w 1965 roku i w tymże roku wziął udział w wystawie Grupy Krakowskiej w Krzysztoforach. Z wystawy kupił go od artysty prof. Wacław Taranczewski. Przez lat przeszło trzydzieści „Zamek Anioła” wisiał w domu profesora i nie brał udziału w żadnych wystawach. W końcu lat 90. z rąk Cecylii Styrylskiej-Taranczewskiej, wdowy po profesorze, wybitnej graficzki, pozyskała go Marta Tarabuła, właścicielka Galerii Zderzak. Obraz, uważany za jedno z najpiękniejszych dzieł jej ojca, powrócił do życia w obiegu sztuki, biorąc udział m.in. w wystawach Galerii Zderzak, w Muzeum w Gliwicach, w wielkim pokazie malarstwa Tarabuły urządzonym przez Agencję GAP w 2015 roku w Krakowie.

 

Symbolika

Dzieło należy do schyłkowej fazy rozwoju malarstwa materii w Polsce. W miejsce powagi, surowości i enigmatyczności wcześniejszych materii, pojawia się dekoracyjność i zabawa formą. W miejsce milczenia – narracja. W miejsce tektoniki i bezruchu – ruch i zmiana. Po latach biblijnej wstrzęmięźliwości wraca figuratywność, ale ograniczona do zapisu na papierze fotograficznym. „Zamek Anioła” jest hymnem wyzwolenia z okowów bezforemnej, niezróżnicowanej materii, hymnem do światła.

Mamy tu cały teatr gestów. W ciemnych oknach Zamku pojawiają się dłonie i głowa dziewczyny. Czerwień i czerń sąsiadują jak węgle w ognisku. Dziwny to zresztą Zamek... Jego fundament zrobiono z błyszczącej blachy, jak złote średniowieczne relikwiarze, inkrustowane szlachetnymi kamieniami na podobieństwo murów Jerozolimy Niebiańskiej. To nic, że złoto to tylko przemysłowe odpady – blaszane wytłoki ze śmietnika, że drogie kamienie to tylko sugestia wyobraźni, że ściany Zamku namalowano delikatnym prószeniem szarą farbą, gdyż umowność sztuki jest czystą, bajeczną radością.

O czym jest ta bajka?

„Kiedy Luna (Helena) znajdowała się pewnego razu w wieży, zebrał się wielki tłum, aby ją zobaczyć, i stanął wokół wieży; wszystkim zaś zdawało się, że wyjrzała przez w s z y s t k i e okna i pokazała się zebranemu tłumowi”. W starym gnostyckim micie, który tu przywołujemy, Dusza Świata uwięziona w wieży (czyli w materii) ukazuje ludziom światło w ciemnościach. Kieruje ono to, co szlachetne i boskie w człowieku na powrót w stronę Logosu. Uwięziona i cierpiąca w materii Helena-Sofia oczekuje pojawienia się Zbawcy, który zaprowadzi ją z powrotem w stronę pierwotnego światła, w boską pełnię bytu. Materia powstała z cierpienia, mówi gnostycki mit, i zamyka dzieje stworzenia, upadku i zbawienia w losach Sofii.

Sam artysta odżegnuje się od takiej interpretacji, alegorycznej i wyszukanej, woli pozostać przy obrazie, wskazując na wiersz Różewicza:

słowa są zasłonami // które opadają w ciszy // ukazują się kształty i barwy

 

Faktem jest jednak, że:

1. Malarstwo materii Tarabuły od początku było „przekształcaniem bezkształtnej kupy popiołu w pamięć” (G.C. Argan).

2. „Zamek Anioła” jest artystycznym zwieńczeniem serii obrazów z motywem uwięzionej dziewczyny.

3. Seria obrazów z motywem uwięzionej dziewczyny pojawiła się po pierwszej, klasycznej fazie malarstwa materii.

4. Malarstwo materii Tarabuły miało więc dwie fazy rozwoju, których sens oddają dwa cytaty z hymnów gnostyckich:

Kiedy wkroczyłem do ciemności, podano mi do wypicia wodę zapomnienia.

Przyjdź do mnie, mój rodaku, światło, mój przewodniku.

 

Anamneza była i jest punktem ośrodkowym sztuki nestora II Grupy Krakowskiej, łączącym ją z życiem, osobą, tradycją, historią.


Środowisko


Dzieło o tylu wymiarach i takiej „cudowności” mogło pojawić się tylko w środowisku bogatym duchowo, a takim było bez wątpienia środowisko intelektualne II Grupy Krakowskiej. Połowa lat sześćdziesiątych to okres jego artystycznego rozkwitu, a nawet umiarkowanego dobrobytu, wiążącego się z możliwościami wymiany zagranicznej i życiem zabawowo-kawiarnianym galerii Krzysztofory i Piwnicy pod Baranami. Wielu artystów Grupy zajmuje się wówczas scenografią teatralną i filmową, wielu z tych, którzy nie znajdują zatrudnienia w przemyśle rozrywkowym, zajmuje się malowaniem kościołów, chętnie zatrudniają ich uczelnie artystyczne z całej Polski, a najbardziej przedsiębiorczy nawiązują kontakty z zachodnimi galeriami. „Zamek Anioła” odbija klimat tamtych lat. Już niebawem malarstwo Tarabuły wzbogaci się o nowe środki wyrazu, a jego estetyka ulegnie zmianie – sprawi to wyjazd na stypendium Umiastowskich do Rzymu i bezpośrednie zetknięcie z arte povera i konceptualizmem.

jm

 

Wybrana bibliografia

„Janusz Tarabuła” (kat. wyst.), red. J. Chrobak, BWA Kielce, Galeria Uniwersytecka Cieszyn, Galeria Krzysztofory Kraków, Kraków 1989

Bernadeta Stano „Odzieranie świata z łatwych uroków. O malarstwie artystów Grupy Nowohuckiej”, MODUS Prace z historii sztuki I (1999), s. 45-74

„Przewodnik po malarstwie Janusza Tarabuły dla mieszkańca Gliwic”, Czytelnia Sztuki, Muzeum w Gliwicach, Gliwice 2010, il.

„Janusz Tarabuła i II Grupa Krakowska”, Agencja GAP, Kraków 2015, il.

 

 

 

1

Obraz
technika własna, płyta pilśniowa, 90 x 120 cm, 1961

 

2

Obraz
technika własna, płyta pilśniowa, 47 x 34 cm, 1962

 

3

Pejzaż śląski
akryl, płótno, 81 x 161 cm, 1996

 

5

Chusta
technika własna, płótno, 67 x 114 cm, 1960

 

6

Hommage a El Greco
technika własna, płótno, ca. 120 x 110 cm, 2003

 

7

Bez tytułu
technika własna, płótno, ca. 140 x 160 cm, lata 90.

 

8

Nauka pływania
technika mieszana/płótno, 90 x 90 cm, 1986-1999

 

9

Słońce na zachodzie
technika mieszana/płótno, ca. 85 x 60 cm, 2003

 

Informacje o cenach prac:zderzak@zderzak.pl

Information about prices:zderzak@zderzak.pl