Mistrzowie dawni. Wieki XIV-XVI

Trzonem naszych zbiorów Mistrzów Dawnych jest malarstwo florenckie i weneckie, ale znajdują się w nich dzieła pochodzące z Rusi Moskiewskiej, Polski i Śląska, po Flandrię, Normandię, Hiszpanię. Wybory są bardzo osobiste, mają charakter twórczy. Bernardo Daddi, Maestro della Misericordia, Giovanni del Biondo, Neri di Bicci, Wit Stwosz, Mistrz Śląski, Mistrz z Gandawy, Vittore Carpaccio, Francesco Bissolo, Jan Wellens de Cock – to niektórzy spośród artystów rodzinnej Europy obecni w Zderzaku. Ich sztuka ukazuje jedność i żywotność kultury chrześcijańskiej. Otoczona troską, studiowana i podziwiana, będzie odtąd sąsiadować ze sztuką współczesną. Najstarszym zabytkiem na wystawie jest miniatura z psałterza wykonanego w pracowni bolońskiej ok. 1325 roku. Przedstawia wpisanego w inicjał „A”, otoczonego pulsującym źródłem błękitu, św. Jana Ewangelistę – patrona naszej kolekcji i pracy. Chcemy, aby w przyszłości kolekcja Mistrzów Dawnych Zderzaka stała się własnością publiczną, dlatego – w miarę możności – nowymi nabytkami staramy się uzupełniać luki w zbiorach narodowych.

Cud św. Tryfona

Galeria Zderzak zaprasza z radością na światową premierę arcydzieła włoskiego renesansu

 
VITTORE CARPACCIO (1460/65 Wenecja – 1526 Capodistria)
Cud św. Tryfona

Zderzak staje się Kunstkamerą
9 października bieżącego roku Zderzak stanie się Kunstkamerą, uruchamiając pierwszy w Polsce dział sztuki Old Masters – tym samym zapowiadany sześć lat temu kolejny krok w rozwoju Galerii stanie się faktem. Znakiem przemiany Zderzaka z galerii współczesnej w Kunstkamerę jest arcydzieło Vittore Carpaccia „Cud św. Tryfona”. Nabyte przez nas w tym roku we Francji, nazwane zostało przez ekspertów Cabinet Turquin z Paryża „zachwycającym odkryciem”.

Zaginione arcydzieło
Ze względu na klasę artystyczną, widoczną na pierwszy rzut oka, natychmiast po sprowadzeniu do Krakowa oddaliśmy je w ręce Pani Iwony Martynowicz, która wykonała konserwację warstwy malarskiej, polegającą na zdjęciu pociemniałego werniksu wraz z późniejszymi przemalówkami. Naszym oczom ukazał się wspaniały obraz, olśniewający grą kolorów, doskonale zachowany. Niebo z zielonego stało się niebieskie, układ świateł zmienił orientację, a brokaty, strzyżone aksamity i jedwabie zabłysły pełnią urody. Odkrycia konserwatorskie i wstępne badania naukowe przeprowadzone w ciągu ostatnich miesięcy wykazały, że autorem obrazu jest Vittore Carpaccio z warsztatem.
W zbiorach National Gallery w Waszyngtonie zachował się szkic rysunkowy Carpaccia do grupy dyskutujących filozofów z prawej strony obrazu; XVII-wieczną kopię tego rysunku wykonaną przez malarza Giorgio Bonolę posiada Muzeum Narodowe w Warszawie. To światowa sensacja – reprezentacyjne obrazy Carpaccia malowane na przełomie XV i XVI wieku dla weneckich dobroczynnych bractw religijnych, tzw. scuoli, są wyjątkową rzadkością muzealną.

Losy obrazu
Obraz „Cud św. Tryfona” może pochodzić ze Scuoli Dalmata di San Giorgio e Trifone, nazywanej Scuolą degli Schiavoni, czyli bractwem Słowian. Po przebudowie budynku Scuoli w połowie XVI wieku, pozostało w niej dziewięć obrazów Carpaccia – dziesiąty zaginął. Być może trafił do prywatnego studiolo patriarchy Wenecji lub do kościoła użytkowanego przez bractwo. Św. Tryfon jest patronem Scuoli Dalmata obok św. Jerzego i św. Hieronima. Wszyscy trzej patroni związani są z miastami wybrzeża dalmatyńskiego, skąd pochodzili najlepsi weneccy żeglarze, zasłużeni w obronie Republiki. Prawdopodobnie nasz obraz wywieziono do Francji w czasie okupacji napoleońskiej i masowego rabunku weneckich dzieł sztuki w latach 1806-1807.
Malowany z dużą swobodą, szybko i pewnie, mistrzowsko w partiach wykonanych przez Carpaccia, a za takie uważamy grupy postaci z prawej i lewej strony, przypomina nieco scenografię do sztuki teatralnej. Nie można wykluczyć, że inauguracji budynku Scuoli towarzyszyło jakieś widowisko teatralne.

Program ideowy
Treści dzieła są bogate i złożone. Obraz posiada trzy warstwy znaczeniowe: chrześcijańską, historyczną i alegoryczną.

Kanwą chrześcijańską jest żywot św. Tryfona z tzw. „Kodeksu Buća”. Na naszych oczach św. Tryfon, wezwany przez cesarza rzymskiego Gordiana III, wypędza demona z jego córki Gordiany. Rzecz dzieje się w III w. n.e. na dworze cesarskim w małoazjatyckiej Nicei, w obecności przedstawicieli wielu narodów: Arabów, Turków, Egipcjan, Słowian, Etiopów, Persów, Greków. Męczennik Tryfon szczególną czcią cieszy się na Bałkanach, gdzie jego kult związany jest z uprawą winnej latorośli i produkcją wina. Jest patronem portowego miasta Kotor, które przez kilkaset lat należało do Wenecji.

Warstwa historyczna obrazu jest typowa dla wspaniałości sztuki Serenissimy: na scenie, którą tworzy widowisko publicznego egzorcyzmowania Gordiany, widzimy weneckich patrycjuszy, polityków, dyplomatów, wojskowych, duchownych, humanistów, poetów, filozofów, oraz dalmatyńskich kupców i żeglarzy – członków Scuoli. Ludzie zgromadzeni na obrazie, żywi i umarli, tworzą wspólnotę historyczną. Ciekawą postacią jest ambasador mamelucki Taghrī Berdī, który we wrześniu 1506 roku przybył do Wenecji z Egiptu, by negocjować traktat handlowy, i z miejsca stał się atrakcją publiczną miasta. Dzięki jego obecności, możemy datować obraz z dużą dokładnością.

Warstwa alegoryczna obrazu Carpaccia odnosi się do zmagań republiki weneckiej i całego świata chrześcijańskiego z Imperium Osmańskim, i do nadziei wskrzeszenia Hellady żywionej przez uchodźców z dawnego Bizancjum. Nadzieję zwycięstwa nad złem symbolizuje św. Michał Archanioł Archistrategos, tryumfujący nad smokiem, oraz płaskorzeźby umieszczone na cesarskim pałacu. Przemijanie obrazu świata, w przeciwieństwie do wiecznotrwałej sfery boskich idei, symbolizują niszczejące mury pałacu. Złożony program ideowy wskazuje na specyficzną funkcję dzieła Carpaccia – mógł to być obraz fundacyjny, swoisty dokument historyczny, w przeciwieństwie do pozostałych wykonany na desce.

Tajemnice „Cudu”
Obraz ze Zderzaka dostarcza ogromnej ilości informacji. Jest datowany i sygnowany kryptograficznie, jakby i to było częścią wspólnej zabawy. I pod jednym jeszcze względem jest niezwykły – pozwala łączyć krzyżowo i wyjaśnić wiele zagadkowych motywów twórczości Carpaccia. Przykład: twarz mężczyzny z lewej strony w zielonym ubraniu, energicznie wchodzącego w krąg uczestników cudu, jest identyczna z portretem znajdującym się w Norton Simon Museum w Pasadenie, dotąd jedynie przypisywanym Mistrzowi. Dzięki naszemu odkryciu wiadomo już, że obraz z Pasadeny jest dziełem Carpaccia. „Cud św. Tryfona” z całą pewnością będzie przedmiotem wieloletnich badań i gorących dyskusji historyków sztuki z całego świata. Ze względu na swoją urodę i kosmopolityzm odegra także pewną rolę w dyplomacji kulturalnej, z czego Królewskie Miasto Kraków może się tylko cieszyć.

Zapraszamy!
Galeria czynna od wtorku do soboty w godzinach 12-17:00. Wizyty wyłącznie po wcześniejszym telefonicznym umówieniu.

Galeria Zderzak, Aleja Słowackiego 58/10, 30-004 Kraków
tel. 0048 12 257 56 34
www.zderzak.pl, zderzak@zderzak.pl

Foto: Vittore Carpaccio z warsztatem, „Cud św. Tryfona”, tempera, deska jodłowa, 114 x 250 cm (w świetle ramy), wrzesień-grudzień 1506, Kolekcja Galerii Zderzak
© Archiwum Galerii Zderzak 2021

Opracowanie historyczne i komentarze: Jan Michalski
Konserwacja obrazu: Iwona Martynowicz
Fotografia: Paweł Gąsior
Tłumaczenia: Sören Gauger

6 Pytań do Mistrza. Spotkanie z Januszem Tarabułą

Galeria Zderzak zaprasza na spotkanie z Artystą z okazji zakończenia wystawy Janusz Tarabuła FOTOGRAFIA JAKO MEDIUM
w czwartek 29 lipca 2021 o godz. 17:00  R.S.V.P.Prosimy o potwierdzenie obecności.

Lewica z jej humanitaryzmem i wojującą awangardą z jednej strony – religia katolicka z jej wzorcami ideowymi i osobowymi z drugiej strony. Janusz Tarabuła, rocznik 1931, artysta II Grupy Krakowskiej, emerytowany profesor Akademii, to dla poczciwego Polaka gorszący paradoks – Tygodnik Powszechny w miniaturze i krakowski elitaryzm w postaci czystej.

Foto: Janusz Tarabuła, Marek Świca, dyrektor Muzeum Fotografii w Krakowie, Marta Tarabuła, właścicielka Galerii Zderzak, podczas uroczystości wręczenia listu gratulacyjnego MUFOK-u z okazji 90-tych urodzin Artysty, 31 maja br. © Archiwum Galerii Zderzak 2021

Czułość i metafizyka W erze globalnego ocieplenia malarstwo Tarabuły wygląda jak ostatni lodowiec, dryfujący w tropikalnym morzu.Przez odniesienie do czasów pogardy, przez czułość pamięci – kruchej i konstruktywnej, przez obecność kluczowych zagadnień filozofii człowieka, przez energie koloru – ich stopniowalność i rozumność, przez pokorę – przeciwieństwo egocentryzmu i pychy, przez dyskretne piękno rozpadu materii,jest ono przesłaniem mądrości. Pytania Zderzaka
Dlatego podczas spotkania z Mistrzem poprosimy go o odpowiedź na kilka pytań:I. Kiedy po raz pierwszy odczuł „dziwność istnienia” i zamiłowanie do sztuki?II. Czego nauczył go Jonasz Stern?III. Jakim człowiekiem był Andrzej Wróblewski?IV. Jaką rolę pełni fotografia – zapis działania światła – w estetyce zniszczenia?V. Czy gwiazdy to istoty inteligentne?VI. O czym rozmawiają Franciszkanin z Dominikaninem na jego obrazie z 1999 roku?Zapraszamy!Galeria Zderzak, Aleja Słowackiego 58/10, 30-004 Krakówtel/fax 0048 12 257 56 34www.zderzak.plzderzak@zderzak.pl

Zauberberg

Ze względu na obowiązujące przepisy sanitarne, wystawę można zwiedzać wyłącznie po wcześniejszym telefonicznym umówieniu: 12 423 33 98. Przepraszamy za wszelkie niedogodności.

Uprzejmie informujemy o zmianie adresu Galerii Zderzak: od 8 sierpnia 2020 działamy przy Alei Słowackiego 58/10, 2 p. (winda). Jak zwykle, od wtorku do soboty w godzinach 12-17:00. Zapraszamy po wcześniejszym umówieniu.

Zauberberg

Odkrycia leżą pod latarnią. Po raz pierwszy w historii polskiej sztuki Galeria Zderzak aranżuje bliskie spotkanie dwóch wielkich mistrzów – Stefana Gierowskiego i Zbigniewa Horbowego, klasyka polskiej nowoczesności i klasyka New Look. Piękne kolory, wyszukane formy. Malarstwo i szkło artystyczne. Celem wystawy jest ukazanie podobieństw estetyki obu artystów, przede wszystkim w dziedzinie koloru – wspaniałych wybarwień, przejść tonalnych, gradientów, śmiałych zestawień, efektów luministycznych.

Doznanie obecności malarstwa Stefana Gierowskiego w PRL-u nazwano „metafizyką przez szybę” (Piotr Lachmann „Metafizyka przez szybę” w: „Stefan Gierowski. Malarstwo”, Galeria Zderzak, Kraków 1991). Podobną sympatią, w szerszej skali społecznej, darzono projekty Horbowego. „Popularność tego szkła była zupełnie nieoczekiwana. Ludzie naprawdę się na to rzucili! Było ono też strasznie tanie. Ale przypomnijmy sobie, w jakim wtedy świecie żyliśmy. Wszystko było szare. Szare domy, szare ulice, szare samochody, szare mieszkania, szare ubrania – no, wszystko było jakieś szare. I naraz ni z gruszki, ni z pietruszki coś kolorowego, co jest dostępne i co jest tanie” – wspominał Zbigniew Horbowy (cyt. za Barbara Banaś „Zbigniew Horbowy”, ASP, Wrocław 2009, s. 49).

Kameralna wystawa „Zauberberg” jest również wyprawą na Górę Świateł. Dla Stefana Gierowskiego trwałym przeżyciem był zobaczony we wczesnym dzieciństwie mały obraz „Bożego Narodzenia”, nokturn z dziwną grą świateł i cieni, wariant słynnego dzieła Geertgena tot Sint Jansa z końca XV w. Dla Zbigniewa Horbowego taką Górą, pełną uroków i tajemnic, stała się Huta Szkła „Sudety” w Szczytnej Śląskiej, w której podjął pracę tuż po studiach w 1959 roku. O mitologii nieistniejącej już Huty „Sudety”, zakładu produkcji szkła o starych tradycjach, opowiemy na otwarciu wystawy.

Zapraszamy!

© Archiwum Galerii Zderzak 2020. Wystawa „Zauberberg” jest dziełem sztuki. Koncepcja i kompozycja wystawy są chronione prawem autorskim. Wszelkie prawa do wykonywania i rozpowszechniania reprodukcji są zastrzeżone.

Requiem dla Huty Sudety

Huta Szkła Gospodarczego „Sudety” w Szczytnej Śląskiej działała dwieście pięćdziesiąt lat. Sześć lat temu zakład zamknięto, a wszystkie budynki zburzono…Galeria Zderzak zaprasza na opowieść towarzyszącą wystawie „Zauberberg”

w sobotę 3 października 2020 o godz. 13:00

R.S.V.P.Ze względu na ograniczoną ilość miejsc, prosimy o telefoniczne potwierdzenie obecności: 12 423 33 98. 

Uprzejmie przypominamy o nowym adresie Galerii: od 8 sierpnia br. działamy przy Alei Słowackiego 58/10, 2 p. (winda). Jak zwykle, od wtorku do soboty w godzinach 12-17:00. Zapraszamy po wcześniejszym telefonicznym umówieniu.

Zauberberg Zbigniew Horbowy Stefan Gierowski
Zauberberg Zbigniew Horbowy Stefan Gierowski

Z kilku powodów warto podjąć próbę opisu życia po życiu Huty „Sudety”. Pierwszy powód jest natury estetycznej – wyroby huty ze szkła kolorowego osiągały wysoki poziom artystyczny, wybitni projektanci i wytapiacze otoczyli je nimbem artyzmu. Drugi jest natury ekonomicznej – produkty te cieszyły się wzięciem i przywiązaniem nabywców; wytworzyło to żywy, rozproszony rynek kolekcjonerski. Trzeci jest natury społecznej – w szczytowym okresie huta zatrudniała 1400 pracowników z okolicy; ludzie pamiętają więzi, którymi ich spajała. Czwarty jest natury etnologicznej – hutnictwo szkła miało od zawsze cechy swoiste, związane z prestiżem zawodu i jego dziedziczeniem. Piąty jest natury filozoficznej – dotyczy tego, jak powstaje wartość. Zatem: huta nie istnieje. Jest to elementarny warunek mitologizacji, którą spróbujemy uchwycić in statu nascendi
Zapraszamy!

Caritas

„Caritas”

Na jubileusz 35-lecia Zderzaka przygotowaliśmy wystawę obrazów Jarosława Modzelewskiegoz cyklu „Caritas”. Artysta zaczął je malować w 1998 roku, a po dwudziestu latach powrócił do tematu. Na naszej wystawie pokażemy obrazy nowe. Wielofiguralne kompozycje z cyklu „Caritas” opowiadają o bezinteresownym świadczeniu miłości i dobroczynności. W świecie, który przedstawiają, nie ma zła i okrucieństwa. Jest powszechność cierpienia i jest dobro ukazane jako wspólna praca, opieka, codzienne gospodarskie staranie. Są to obrazy w stanie łaski – niełatwe, niewdzięczne, ale podnoszące na duchu. Malowane zaskakująco pięknie. Jakimś przedziwnym łukiem odsyłają do czasów Solidarności i ówczesnych wspólnotowych przeżyć. Temat caritas łączy dzień narodzin Zderzaka z dniem dzisiejszym.

Czas próby

Tak się złożyło, że jubileusz Galerii i dawno planowana wystawa przypadły w czasie próby. Nie przypuszczaliśmy, że temat okaże się tak aktualny. A na obecny czas obrazy Modzelewskiego są w sam raz. Miłość nie zna lęku. Słowa wdzięczności należą się autorom esejów do katalogu wystawy, którzy naświetlają temat z wielu stron. Krzysztofowi Talczewskiemu za wskazanie solidarnościowych źródeł dobroczynności, formacyjnych dla naszego pokolenia. Wojciechowi Bonowiczowi za osobisty wątek doświadczenia pracy i przyjaźni z dziećmi upośledzonymi. Piotrowi Bernatowiczowi za dostrzeżenie głębokich źródeł teologii łaski w ikonie św. Andrieja Rublowa. Aleksandrze Sikorskiej-Krystek za poruszające przedstawienie caritas w rodzimej literaturze drugiej połowy XIX wieku. Dzięki wspólnocie oświeconych intelektualistów – różnych zawodów i przekonań politycznych – w obecny czas próby możemy wejść lepiej przygotowani, umocnieni pracą pokoleń.

Katalog kolekcjonerski

Jarosław Modzelewski „Caritas”, teksty: Jarosław Modzelewski, Marta Tarabuła, Krzysztof Talczewski, Wojciech Bonowicz, Piotr Bernatowicz, Aleksandra Sikorska-Krystek 

album obrazów i szkiców, chronologia cyklu, s. 88, il. 70, format 28 x 23 cm, oprawa broszurowa

nakład: 100 egz. numerowanych i sygnowanych przez Artystę + 30e/a, ISBN 978-83-87279-87-5 

Cena 150 PLN

Otwarcie wystawy „Caritas” na 35-lecie Zderzaka Od lewej: Marta Tarabuła, Jarosław Modzelewski, Jan Michalski, Wojciech Bonowicz

Ze względu na obowiązujące przepisy sanitarne wystawę można zwiedzać tylko po telefonicznym, imiennym umówieniu: 12 423 33 98. Przepraszamy za wszelkie niedogodności.
Uprzejmie przypominamy o zmianie adresu Galerii: obecnie działamy przy Alei Słowackiego 58/10, 2 p. (winda). Jak zwykle, od wtorku do soboty w godzinach 12-17:00.
Zapraszamy!    

Plakat wystawy Caritas Jarosława Modzelewskiego

Wręczenie nagrody PTS w Zderzaku

Galeria Zderzak z radością informuje o rozstrzygnięciu I edycji konkursu na najlepszą pracę magisterską i licencjacką z zakresu socjologii sztuki.Konkurs został zorganizowany przez Sekcję Socjologii Sztuki Polskiego Towarzystwa Socjologicznego i Galerię Zderzak, która ufundowała nagrodę. Uroczystość oficjalnego ogłoszenia wyników konkursu i wręczenia nagrody Laureatowi odbyła się w Zderzaku w sobotę 5 grudnia o godz. 13:00. 
Na konkurs nadesłano trzynaście prac z ośrodków naukowych całej Polski. Nadesłane prace oceniało Jury w składzie:

dr hab. Przemysław Kisiel, prof. UEK – przewodniczący Jury
dr Dominik Porczyński – członek Jury
dr hab. Ewelina Wejbert-Wąsiewicz – członek Jury
Jan Michalski – członek Jury
mgr Agata Rozalska – członek Jury
dr Stanisław Krawczyk – sekretarz.

Laureatem konkursu został
Pan Feliks Tuszko za pracę magisterską pt. „Procesy selekcji w polskim polu sztuki. Analiza współczesnych biografii młodych artystów” (napisaną pod kierunkiem p. dr. hab. Macieja Gduli, prof. UW, na Uniwersytecie Warszawskim, Wydział Filozofii i Socjologii, Instytut Socjologii).

Uzasadnienie:
Za rzetelność teoretyczną i metodologiczną oraz dobre opracowanie edytorskie. Za pochylenie się nad wiele mówiącym i wciąż zbyt rzadko badanym zjawiskiem, jakim są starania osób nieodnoszących sukcesu w polu sztuki. Za umiejscowienie zjawiska tak w bliższym (samo pole artystyczne), jak i dalszym (współczesny kapitalizm) kontekście społecznym.

Wyróżnienia w konkursie otrzymali:

– Pani Weronika Kwiatkowska za pracę magisterską pt. „Gender trójmiejskiego środowiska jazzowego” (napisaną pod kierunkiem p. dr. hab. Magdaleny Radkowskiej-Walkowicz, prof. UW, na Uniwersytecie Warszawskim, Wydział Historyczny, Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej)

– Pan Aleksy Wójtowicz za pracę licencjacką pt. „Aukcje młodej sztuki w świetle teorii Pierre’a Bourdieu” (napisaną pod kierunkiem p. dr. Jakuba Szredera w Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, Wydział Zarządzania Kulturą Wizualną).

Foto: Ogłoszenie wyników konkursu. Stoją od lewej: Przemysław Kisiel (przewodniczący Sekcji Socjologii Sztuki PTS), Dominik i Barbara Porczyńscy, Feliks Tuszko, Jan Michalski.

Laureatowi i autorom prac wyróżnionych serdecznie gratulujemy!Dziękujemy również autorom i promotorom naukowym wszystkich prac nadesłanych na konkurs.Uprzejmie przypominamy, że wystawa malarstwa Jarosława Modzelewskiego „Caritas” jest otwarta do 20 lutego 2021. Od wtorku do soboty w godzinach 12-17:00. Zapraszamy po wcześniejszym umówieniu.

Odkrycia artystyczne

odc. 1: Pod węglem
odc. 2: Ręka miniaturzysty
odc. 3: Matka noc
odc. 4: Kolor płomienia
odc. 5: Mag
odc. 6: Wymiana zdań

ODKRYCIE ARTYSTYCZNE

Jan Michalski

Odc. 1: Pod węglem

premiera w sobotę 16 stycznia 2021Czym jest „odkrycie artystyczne”? Jakie czasy sprzyjają wielkim odkryciom? Co zmieniają one w naszym obrazie świata? Czym różni się odkrycie artystyczne od naukowego? Zaczynamy nowy cykl filmowych opowieści, aby twórczo przeciwdziałać marazmowi z miesiąca na miesiąc ogarniającemu polskie życie społeczne we wszystkich jego wymiarach – towarzyskim, intelektualnym, uczuciowym. Co sobotę, na przykładach wybitnych dzieł sztuki, omówimy okoliczności ich wydobycia na światło dzienne. Zajmiemy się również zagadkami, które czekają na rozwiązanie…

ODKRYCIE ARTYSTYCZNE

Jan Michalski

Odc. 2: Ręka miniaturzysty

premiera w sobotę 23 stycznia 2021

Jak wyglądają wielkie wędrówki motywów przez tysiąclecia? W jakich okolicznościach te prastare wzorce ożywają na nowo? Za co kochamy dzieła dawnych mistrzów?

Z nowym rokiem zaczynamy nowy cykl filmowych opowieści, aby twórczo przeciwdziałać marazmowi z miesiąca na miesiąc ogarniającemu polskie życie społeczne. W każdą sobotę, na przykładach wybitnych dzieł sztuki, omówimy okoliczności wydobycia ich na światło dzienne. Zajmiemy się również zagadkami, które czekają na rozwiązanie… Dziś przed nami spotkanie z nieznanym, mistycznym obrazem Mistrza Flamadzkiego z XVI wieku.

ODKRYCIE ARTYSTYCZNE

Jan Michalski

Odc. 3: Matka Noc

Jak doszło do odkrycia malarstwa Jurrego Zielińskiego? Dlaczego jego dzieła zepchnięto w niepamięć? Czy sławie może dopomóc przypadek?Dziś przed nami spotkanie z niepokornym malarzem-poetą i jego duchowym testamentem – obrazem „Skromne czuwanie” z 1970 roku. Zapraszamy do odkrycia trzeciego. 
Odcinek „Matka Noc” dedykujemy wszystkim osobom, które pandemia skłoniła do wycofania się z życia społecznego, do przedwczesnej rezygnacji z naturalnej aktywności. Jest to tragiczna, niewymierna szkoda… Myślimy o Was! Wspieramy Was!

ODKRYCIE ARTYSTYCZNE

Jan Michalski

Odc. 4: Kolor płomienia

Pamięci
Pani Profesor Elżbiety Paczkowskiej-Łagowskiej (1948-2021),
historyka filozofii, wykładowcy Uniwersytetu Jagiellońskiego, tłumaczki pism Wilhelma Diltheya i Golo Manna, która uczyła nas szacunku dla hermeneutyki i filozofii historii.
„Te same bowiem prawa wszędzie rządzą wyobraźnią i naturą ludzką. Szczęśliwy, kto może jej studiowaniu poświęcić życie.” (Wilhelm Dilthey)

Co jest każdemu odkrywcy niezbędnie potrzebne? Kogo okrywa kolor żywego płomienia? Po co wraca się samotnie na drugi brzeg potoku? Gdzie zniknęły metafory organiczne?
Dziś przed nami wędrówka przez kręgi i krajobrazy poematu wizualnego Zbigniewa Makowskiego pt. „Vestita di color di fiamma viva”. Zapraszamy do odkrycia czwartego.

ODKRYCIE ARTYSTYCZNE

Jan Michalski

Odc. 5: Mag

Czy mityczna poświata jest drogowskazem odkrywców, czy tylko ogniem św. Elma? Jakim cudem barbaryzacja łączy się z postępem? Kogo pochowano w wannie i co z tego wynika?
Przed nami wędrówka przez Góry Kłodzkie do zburzonej przez siedmioma laty starożytnej huty szkła, która zapisała piękną kartę w dziejach polskiej kultury, a dziś staje się legendą. Bohaterem odcinka jest „Żółty Mag” Zbigniewa Horbowego, wielkiego mistrza wzornictwa.

Ilustracje historyczne zaczerpnięto z portalu dolny-slask.org. W części końcowej wykorzystano obraz „Wędrowcy wśród ruin” przypisywany Nicolaesowi Berchemowi (1620-1683). Głos kobiecy – Aleksandra Herbich (gościnnie). Dziękujemy, zapraszamy do odkrycia piątego!

ODKRYCIE ARTYSTYCZNE

Jan Michalski

Odc. 6: Wymiana zdań

Jak nabrać wody ze studni, kiedy nie ma czerpaka, a jest się zmęczonym długą drogą i słońce stoi w zenicie? Czy kobieta zawsze musi droczyć się z mężczyzną? Czy istnieje malarstwo religijne, które przemówiłoby do dzisiejszego człowieka?
Bohaterem odcinka jest obraz Jarosława Modzelewskiego „Daj mi pić”, namalowany we wrześniu 2020 roku. Zapraszamy do odkrycia szóstego. Uwaga: film zawiera treści teologiczne!

W filmie wykorzystano „Komentarz do Ewangelii św. Jana” (1269-1272) św. Tomasza z Akwinu w tłumaczeniu Tadeusza Bartosia oraz „Komentarz do Ewangelii Jana” (ok. 870) Jana Szkota Eriugeny w tłumaczeniu Agnieszki Kijewskiej.

Fotografia jako medium

Hołd dla Artysty
„Fotografia jako medium” jest wystawą studyjną, przygotowaną w hołdzie dla Artysty, z okazji jego 90. urodzin. Zgromadziliśmy na niej obrazy z lat 1958-2003, w których używał naświetlonego papieru fotograficznego lub, rzadziej, posługiwał się gotowym zdjęciem jako wzorem malarskim. Mając na uwadze podobieństwa i różnice ze sztuką innych artystów II Grupy Krakowskiej, podkreślamy oryginalność sztuki Tarabuły. Wydobywamy nieznane dzieła, ukazujemy kolejne etapy wykorzystania fotografii w strukturze obrazu, różne rozwiązania i próby.

Dym i taniec
Wydało się nam bowiem, że jest to ogromnie ważne. Dlaczego? Nie chcemy tego wyjaśniać zaborczo, by nie naruszyć intuicyjnej (jakże ludzkiej) równowagi i spokoju tych dzieł. W drugiej połowie lat 50., na pięknych gwaszach i kolażach, pojawia się fotografia jako taniec i dym – od tego się wszystko zaczyna.

Ślady i znaki
Malarstwo materii w rozumieniu Tarabuły jest estetyką zniszczenia, przeżyciem dzieci wojny. Człowiek nie może zniszczyć natury, która jest dziełem boskim. Niszczy jedynie własne środowisko i siebie samego. W ten sposób przyśpiesza lub opóźnia działanie czasu. A zniszczenie/cierpienie odsłania intelektowi boskie ślady pozostawione w naturze. Jest to paradoks sztuki krakowskiego mistrza, niełatwy do pojęcia.

Metafizyczna rewelacja
Specyficznym zapisem tych śladów bywa, jak się wydaje, papier, który przeszedł przemianę – w którym obraz świata umarł. Ślady Stwórcy kosmosu pozostawione w naturze stają się dla nas znakami tylko wtedy, jeśli szukamy ich w pokorze i milczeniu (hesychia). W pierwszej połowie lat 60. Janusz Tarabuła tworzył swoje struktury pamięci w odniesieniu do kaźni i zmartwychwstania Jezusa. Potem pojawił się w nich aspekt sofiologiczny. Potem – człowiek wpisany w kosmos.

Rozum i radość
Uprawia malarstwo metafizyczne, podobnie jak Antoni Tàpies, który w latach studenckich był jego mistrzem. Ale zwrócenie się ku materii i naturze wynikało również z żywego zainteresowania przyrodą – obserwacją zachodzących przemian, badaniem jej praw, śledzeniem zjawisk astronomicznych. Metafizyczności sztuki Tarabuły towarzyszy od zawsze zainteresowanie nauką, ciekawość świata. Oglądać dzieło Stwórcy w całej rozmaitości to w końcu cholerna radość!

Wręczenie listu gratulacyjnego p. Januszowi Tarabule od Muzeum Fotografii w Krakowie

W dniu 31 maja o godzinie 15:00 w Galerii Zderzak odbyła się uroczystość wręczenia listu gratulacyjnego p. Januszowi Tarabule z okazji jubileuszu 90-tych urodzin Artysty. W imieniu Muzeum Fotografii w Krakowie list odczytał i przekazał dyrektor Muzeum p. Marek Świca.Z przyjemnością informujemy, że Muzeum Fotografii wzbogaci swoje zbiory o klasyczny obraz Janusza Tarabuły pt. „Portret II” z 1965 roku.

Tarabuła nagroda
Stoją od lewej: Janusz Tarabuła, Marek Janczyk (kurator MF), Marek Świca (dyrektor MF), Marta Tarabuła.

Pieśni

Galeria Zderzak zaprasza na wieczór autorski    
w piątek 25 czerwca 2021 o godz. 18:00 
R.S.V.P.Prosimy o potwierdzenie obecności.