Archiwum Galerii Zderzak zaprasza każdego, komu miła jest mowa ojczysta, na jedenasty wieczór u źródeł, z czytaniem literatury staropolskiej i refleksją o naprawie polszczyzny

SPRAWA ŚW. STANISŁAWA
„Gaude Mater Polonia” 

Gall Anonim (XI-XII w.)
bł. Wincenty Kadłubek (XIII w.)
Wincenty z Kielczy (XIII w.)
Jan Długosz (XV w.)
|Marian Plezia (XX w.)
Gerard Labuda (XX w.)
św. Karol Wojtyła, papież Jan Paweł II (1920-2005)

W piątek 28 sierpnia 2026 o godz. 18:00.
Wstęp wolny.
W czasie dwóch ostatnich wieczorów kwestujemy na rzecz Hospicjum św. Łazarza w Krakowie.

R.S.V.P.Prosimy o potwierdzenie obecności telefonicznie (12 257 56 34) lub mailowo zderzak@zderzak.pl

Odnowa polszczyzny powinna się dokonać we wszystkich wymiarach słowa. Mowa ojczysta jest naszym domem. Dom ten jest święty. Dlatego przedostatni wieczór „U źródeł” poświęcimy studiom historycznym: początkom Królestwa Polskiego, fundamentom chrześcijańskim i hymnom.

1. „Bogurodzica” – pieśń polska ułożona przez św. Wojciecha Męczennika w czasie misji chrystianizacji państwa Piastów.
2. Pierwsza katedra wawelska pod wezwaniem św. Wacława Męczennika. 
3. Prezentacja manierystycznego obrazu ze szkoły czeskiej przedstawiającego zabójstwo św. Wacława w roku 935 z Kolekcji Zderzaka.
4. Świadectwa naoczne śmierci św. Wojciecha w roku 997 jako Człowieka Słowa, czytającego Księgę w postawie stojącej.
5. Rozszerzanie kultu św. Wojciecha w Europie przez cesarza Rzeszy Niemieckiej Ottona III, przyjaciela Królestwa Polskiego.
6. Sprawa biskupa Stanisława w kronikach i żywotach Galla Anonima, bł. Wincentego Kadłubka, Wincentego z Kielczy, Jana Długosza.
7. Reformy gregoriańskie i ich skutki polityczno-prawne.
8. Solidaryzm chrześcijański kontra niewolnictwo u św. św. Wojciecha i Stanisława, patronów Polski.
9. Kanonizacja św. Stanisława u grobu św. Franciszka w Asyżu z udziałem delegacji polskiej i chorągwi z portretem świętego w roku 1253.
10. „Gaude Mater Polonia” – hymn łaciński ułożony przez Wincentego z Kielczy w Żywocie św. Stanisława, w tłumaczeniu Leopolda Staffa.
11. Pierwsze zdanie zapisane po polsku i jego otoczenie w Księdze Henrykowskiej. Kraków i Śląsk. Kazania głoszone po polsku przez Peregryna i in.
12. Zanik i odnowienie Królestwa Polskiego pod patronatem św. Stanisława – symbol czterech orłów-strażników.
13. Cztery sesje naukowe zwołane przez arcybiskupa krakowskiego kardynała Karola Wojtyłę w latach 1972-1979 na 900-lecie śmierci św. Stanisława.
14. Rozprawy historyczno-detektywistyczne o sprawie św. Stanisława prof. prof. Mariana Plezi i Gerarda Labudy.
15. Kazanie ks. Józefa Tischnera w katedrze wawelskiej o solidaryzmie chrześcijańskim i wolności do działaczy „Solidarności” w roku 1980.
16. „Tryptyk rzymski” – hymny św. Jana Pawła II wydane w roku 2003.
17. Troska o estetykę słowa, obrazu, otoczenia jako wyraz wolności wewnętrznej.
18. Czaszka św. Stanisława orędująca za naprawą języka polskiego.

Zapraszamy do źródeł!

Foto: Francesco Curradi, „Portret młodej damy z książką” (fragment), olej na płótnie, 86 x 66 cm, Florencja, lata 30. XVII w., Kolekcja Zderzaka
Czaszka św. Stanisława biskupa krakowskiego [w:] Erazm Baran, „Opinia – profesora Jana Olbrychta i dr med. Mariana Kusiaka – po badaniach czaszki św. Stanisława w interpretacji kryminalistyka i ekspertów sądowych”, https://ruj.uj.edu.pl/server/api/core/bitstreams/28363b96-269d-4033-b0a6-4d21c39fe2a4/content; reprodukcja za „Sacrum Poloniae Millenium”, Roma, 1965.
Tekst © Archiwum Galerii Zderzak 2026