Archiwum Galerii Zderzak zaprasza każdego, komu miła jest mowa ojczysta, na dwunasty i ostatni wieczór u źródeł, z czytaniem literatury staropolskiej i refleksją o naprawie polszczyzny

REMANENTY (XX-XVII w.)
Jan Lechoń „Srebrne i czarne” (wyd. 1924)
Jerzy Liebert „Gusła” (wyd. 1934)
Jan Brzechwa „Tańcowała igła z nitką” (wyd. 1938)
Miron Białoszewski „Było i było” (wyd. 1965)
Walerian Otwinowski, dedykacja z „Ksiąg Przemian” (wyd. 1638)
Wespazjan Kochowski „Psalmodia polska” (wyd. 1695)

W piątek 4 września 2026 o godz. 18:00. 
Wstęp wolny.
Podczas ostatniego wieczoru kwestujemy na rzecz Hospicjum św. Łazarza w Krakowie.

R.S.V.P.Prosimy o potwierdzenie obecności telefonicznie (12 257 56 34) lub mailowo zderzak@zderzak.pl

Kto zjada ostatki, ten jest piękny i gładki. 

Kto chce być piękny i gładki, jak Łukasz Stokłosa i Zoë Kravitz, a nie brzydki i chropawy, jak żaba, niech czuje się zaproszony na ostatni wieczór „U źródeł”. „Odmładzaj swego ducha przy pomocy przyrody i sztuki” – zalecał Baltasar Gracián. Idąc za radą pisarza, co piątek przez trzy miesiące, od czerwca do września 2026, odbywaliśmy kurs estetyki polszczyzny, kierowani miłością i troską o jej zachowanie. Czytano, śpiewano i komentowano ponad 200 utworów 75 znakomitych autorów polskich od wieku X do wieku XXI. Średnia frekwencja wynosiła 6 osób na wieczór. Tak niewielu przeżyło wiele szczęśliwych chwil. Najkrótszy wieczór trwał półtorej godziny, najdłuższy przeszło dwie i pół. Żywimy przekonanie, iż wykonaliśmy pracę pionierską.

Ponieważ potrzeby estetyczne nie znają wakacji, a są ciągłą manifestacją naszej wolności wewnętrznej, za temat wiodący ostatniego wieczoru „U źródeł” obieramy kontrast między polszczyzną najwytworniejszą i najgładszą, a polszczyzną awangardową. Spotkanie Poety, który niezmiernie wzruszony eskortował trumnę ze zwłokami Słowackiego z Paryża na Wawel, z Poetą, który zamieszkał w warszawskim mrówkowcu, czyli Chamowie, na ostatnim, dwunastym piętrze.

Mocą apodyktycznej natury orzeczeń estetycznych, czynimy niniejszym ostatnie piętro Chamowa punktem widokowym ostatniego wieczoru. Z dwunastego piętra mrówkowca spojrzymy w dal – aż ku „Psalmodii polskiej” Wespazjana Kochowskiego i przepięknej dedykacji Królowi Polskiemu Władysławowi IV Owidiuszowych „Przemian”.

Podobno pewien Anglik rzekł: „Kto nie ma przodków, ten nie ma i potomków”. 

Zapraszamy do źródeł!

Malarzowi Franciszkowi Curradiemu (1570-1661) dziękujemy za dwunastokrotne użyczenie fragmentu portretu Laury, miłości poety Petrarki.
Poecie Leopoldowi Staffowi (1878-1957) dziękujemy za dyskretne towarzyszenie nam w czasie wszystkich wieczorów.

Foto: Francesco Curradi, „Portret młodej damy z książką” (fragment), olej na płótnie, 86 x 66 cm, Florencja, lata 30. XVII w., Kolekcja Zderzaka
Tekst © Archiwum Galerii Zderzak 2026